LOS REYES MAGOS (DRIE KONINGEN)

Het feest van de ‘Drie Koningen’ is in Spanje, en dan vooral voor de Spaanse kinderen, een belangrijke feestdag. Waar in Nederland en België de kinderen zich verheugen op de komst van Sinterklaas, verheugen de kinderen in Spanje zich op 5 januari. Op deze dag komen namelijk ‘Los Reyes Magos’, de drie koningen aan. De Spanjaarden vieren de aankomst van de Drie Koningen, met feestelijke en vrolijke optochten, de Cabalgata de los Reyes Magos, met lampionnen en feestverlichting. De lampionnen zijn een overblijfsel van een oude heidense gewoonte, waarin men fakkels droeg om boze geesten te verjagen. De koningen rijden te paard of in feestelijk versierde wagens of koetsen door de straten en gooien lekkernijen naar de kinderen. Het snoepgoed dat wordt uitgedeeld, stamt van de heidense offermaaltijden. Ook vragen de kinderen deze dagen cadeautjes aan de koningen net zoals bij ons de kinderen aan Sinterklaas een cadeau vragen. Meestal kunnen al enkele dagen tevoren aan de gezanten van de koningen de wensbrieven afgegeven worden.

Zoals bekend komt Sinterklaas uit Spanje maar vieren de kinderen in Spanje dat niet. Logisch, want de beste man verblijft op dat moment in Nederland en België en kan tenslotte niet overal tegelijk zijn. De Spaanse kinderen vieren hun feestje op 5 en 6 januari tijdens Driekoningen ,oftewel ‘Los Reyes Magos’, de dag dat de kinderen bedolven worden onder de cadeaus. De Driekoningen of Drie Wijzen zijn de Bijbelse figuren Melchoir, Caspar en Balthazar. Zij zijn het die cadeautjes meenemen voor alle Spaanse kinderen die zich goed gedragen hebben. Terwijl Sinterklaas stoute kinderen meeneemt in zijn juten zak, krijgen stoute Spaanse kinderen geen cadeaus maar zwarte steenkolen, wat ook niet echt een straf is want het gaat om zoetigheid. Over het algemeen gebeurt dat echter niet zo veel net als dat er eigenlijk geen kinderen meer meegenomen worden in de zak. Er is echter wel een heel proces wat kinderen moeten doen om cadeautjes te kunnen krijgen.

De brief
Het begint met de brief die de kinderen aan de Koningen schrijven, waarin ze vertellen welke cadeautjes zij mee moeten nemen voor hen en waarom zij dat verdiend hebben. Hierna komt een van de mooiste momenten, het geven van de brief. De kinderen kunnen de brief persoonlijk aan de Drie Koningen geven wanneer ze aankomen op 5 januari. Een andere manier is het zoeken naar de afgezanten en Koninklijke postbodes in het centrum van alle Spaanse steden een paar dagen voordat de Koningen aankomen en daar de brief afgeven. De kinderen wordt gevraagd of ze goed hun best hebben gedaan op school en lief zijn geweest tegen hun ouders en broertjes en zusjes, want stoute kinderen krijgen zwarte kolen in plaats van cadeautjes. Ook dat is niet echt een straf want de steenkool wordt gemaakt van suiker. Wanneer de langverwachte dag dan eindelijk aangebroken is gaat de hele familie langs de route van de intocht, de ‘Cabalgata de Reyes’, staan om de Drie Koningen te ontvangen. Deze intocht vindt in de regel plaats aan het begin van de avond, en traditioneel is de start altijd te laat. De Koningen komen dan aan in een optocht, die in de ene stad groter en spectaculairder is dan in de andere, rijden door de straten op hun paarden of kamelen beladen met cadeautjes en begeleid door Koninklijke helpers die snoep en kleine cadeautjes gooien naar de kinderen. Omdat dit vaak gebeurt vanaf hoge praalwagens, hebben de echte slimmeriken vaak een paraplu bij die ze omgekeerd omhoog houden om op die manier zoveel mogelijk snoep en cadeautjes op te kunnen vangen. Anderen graaien het snoepgoed, vaak met ware doodsverachting, nog net voor de wielen van de praalwagens weg. Eén voor één rijden de praalwagens voorbij, kleurig versierd en geïnspireerd op populaire personages die op dat moment bij de kinderen bekend zijn. Door heel Spanje vinden op dat moment intochten plaats. Elk heeft zijn eigen specifieke stijl, afhankelijk van waar je bent. In Barcelona komen bijvoorbeeld de Drie Koningen aan met boten vanuit zee waarna een spectaculaire parade met olifanten en kamelen door de straten rijdt, terwijl in het dorp Alarilla in Guadalajara de Drie Koningen, heel spectaculair, met een deltavlieger en paraglider landen. De oudst bekende optocht van Spanje vindt plaats in Alcoi, in de provincie Alicante, maar ook op de nationale televisie zijn verschillende optochten live te volgen.

De avond voor drie koningen
Na het bekijken van de optocht gaan de families weer naar huis, waar de kinderen dan voor het slapen gaan hun schoen mogen zetten voor de Drie Koningen. Net zoals Sinterklaas en Zwarte Piet houden deze koningen ook van lekkere dingen, de Spaanse kinderen leggen dan ook snoepgoed voor de Koningen bij hun schoen. Het hooi en water voor de kamelen zetten ze buiten op de vensterbank neer, omdat de kamelen natuurlijk niet naar binnen kunnen en zo rustig kunnen eten en drinken terwijl de Koningen hun werk doen. Vervolgens gaan de kinderen vroeg maar opgewonden naar bed en wachten zij op Melchoir, Caspar en Balthazar die door het raam naar binnen komen om te kijken welke cadeaus zij achter zullen laten in de schoentjes van de kinderen. ´s Ochtends ontdekken de kinderen dat de Koningen van het snoepgoed geproefd hebben, de kamelen hun hooi opgegeten hebben en de Koningen ook nog allerlei cadeautjes voor hen hebben achtergelaten. Nadat de kinderen met veel vreugde gedurende de ochtend van 6 januari hun cadeaus hebben uitgepakt, zullen de meeste van hen meteen de straten opgaan om dit aan hun vriendjes te laten zien en natuurlijk om er mee te spelen. Later volgt dan vaak een bezoek aan opa’s en oma’s waar de Koningen natuurlijk ook langs zijn geweest om cadeaus af te leveren. Al met al is het vreugdevolle dag voor de hele familie waarbij ook genoten wordt van de ‘Roscón de Reyes’, een ronde zoetigheid waarbij een figuurtje, ‘la Sopresa’ en een boon verstopt zit.

Roscón de Reyes
De Roscón de Reyes is zonder twijfel het meest populaire gebak op 6 januari. Zonder deze zoetigheid is er in Spanje geen Drie Koningenfeest denkbaar. Op deze dag zullen de Spanjaarden samen meer dan een miljoen van deze taarten naar binnen werken. Aan het einde van de ochtend, nadat de kinderen al hun geschenken hebben uitgepakt, is het tijd voor een gezellige lunch met de familie. Als laatste serveert men de ronde krans die bestrooid is met suiker, en belegd met felgekleurde gekonfijte vruchten. Deze symboliseren de edelstenen die zo kenmerkend zijn voor een koninklijke kroon. Volgens de traditie zitten er in de krans een boon en een figuurtje verstopt. Degene die de boon vindt heeft pech, en mag het volgende jaar de Roscón betalen. Maar wie het poppetje op z’n bord heeft wordt voor een dag gekroond tot de Koning van het gezin. En toch schijnt de oorsprong van deze typische taart helemaal niets te maken te hebben met de religieuze tradities van de Drie Koningen en hun geschenken aan het kindje Jezus. Men zegt dat het in feite een heidense traditie is die teruggaat naar het Romeinse Rijk. Daar werd het zoet eind december geserveerd tijdens feestelijkheden ter ere van Saturnus en de winterzonnewende. De oorsprong van de boon is terug te vinden bij de Germanen. Zij mochten in de twaalf nachten van de nieuwjaarsfeesten geen peulvruchten eten en de ‘heilige boon’ betekende in dat geval het einde van de vastenperiode.

De legende van Los Reyes Magos
Het bezoek van de Drie Koningen aan Jezus in Bethlehem, heeft door de eeuwen heen de verbeelding geprikkeld en aanleiding gegeven tot de vorming van allerlei legenden. Eén van die verhalen is geschreven omstreeks 1370 door de Duitse monnik Johannes von Hildesheim. Ergens in het oosten lag de berg Vaus, met op de top een uitkijkpost voor de beste astronomen van het land. Deze kregen de opdracht om uit te zien naar ongewone verschijnselen aan het firmament. Bij de geboorte van Jezus verscheen de door Bileam aangekondigde ster boven de berg Vaus, die zo schitterde, ‘alsof het de zon was’, ook overdag. In de ster tekende zich de figuur af van een kindje met een kruis in de handjes. En uit de ster zei een stem: “Vandaag is de koning der Joden geboren, die door de heidenen verwacht werd. Hij zal over hen regeren. Ga hem zoeken en aanbidt hem”. Zo vernamen ook de koningen dat de langverwachte ‘Verlosser’ geboren was. Zonder van elkaar iets af te weten gingen Melchior, Balthasar en Caspar afzonderlijk, elk met een groot gevolg, op weg naar Bethlehem, geleid door de wonderbaarlijke ster. Na 12 dagen troffen ze elkaar bij de Calvarieberg bij Jeruzalem. Nadat ze bij koning Herodes navraag hadden gedaan over de ‘nieuwgeboren koning der Joden’ trokken ze naar Bethlehem, waar de ster bleef stilstaan boven de geboortegrot. Melchior gaf het kindje een gouden appel en 30 zilveren muntstukken. Balthasar offerde wierook en Caspar bood mirre uit zijn land aan. Op hun terugweg lieten ze bovenop de berg Vaust een kapel bouwen ter ere van de koning der Joden, die al snel veel pelgrims aantrok. Vervolgens gingen de drie uit elkaar en keerden elk naar hun koninkrijk terug. Daar lieten ze onderweg in alle heidense tempels een ster aanbrengen met een kind met kruis erin.

Drie Koningenlied
Tot slot nog een bijzonder verhaal met betrekking tot een bekend Drie Koningenlied; “Ya vienen los Reyes Magos” (Hier komen de Koningen) dat met de volgende woorden begint:

Ya vienen los Reyes Magos
ya vienen los Reyes Magos
caminito de Belén
olé, olé, Holanda y olé
Holanda ya se ve

Cargaitos de jugetes
cargaitos de jugetes
para el Niño de Belén
olé, olé, Holanda y olé
Holanda ya se ve

Het is op zijn minst opmerkelijk dat in het lied heel vaak de tekst ‘olé olé Holanda’ voorkomt. Veel van deze zogenaamde ‘Villancico’s’ zijn honderden jaren geleden ontstaan en door mondelinge overdracht van generatie op generatie overgedragen. Een juiste herkomst is helaas niet meer te achterhalen. Over de herkomst van ‘olé, olé, Holanda y olé, Holanda ya se ve’ doen dan ook verschillende verklaringen de ronde. Een eerste verklaring is dat de tekst niet ‘Holanda ya se ve’ moet zijn maar ‘Olanda ya se ve’, dus zonder ‘H’. De ster die de drie koningen volgden op weg naar Bethlehem zou in de volksmond namelijk ‘de ster Olanda’ worden genoemd. Een tweede verklaring is dat ‘Holanda’ in het Drie Koningenlied terecht is gekomen door een stomme vertaalfout. In het Engels noemt men het Heilige Land ‘Holy Land’, met een beetje moeite kan je dit vertalen naar ‘Holland’. In dit geval zou het dus oorspronkelijk Een Engels liedje geweest zijn. Een derde mogelijkheid is dat het lied van oorsprong een soldatenlied was, wat werd gezongen door Spaanse soldaten die ten strijde trokken naar het noorden. Zo zouden ze, door Vlaanderen trekkend, zingen dat “Holanda ya se ve” of “Holland al te zien was”. Welke versie van de drie nu waar is? Wie het weet mag het zeggen.

Aanbevolen voor jou...

Leave a Comment