PUNTMUTSEN EN KLAAGLIEDEREN TIJDENS DE SEMANA SANTA

PUNTMUTSEN EN KLAAGLIEDEREN TIJDENS DE SEMANA SANTA

De ‘Semana Santa’, de Goede Week, de week voor Pasen, wordt in Spanje uitbundig gevierd met vele processies waar het niet ongewoon is om het publiek te zien huilen op het moment als de beelden, die gedragen worden op de schouders van personen die de eer hebben deel te nemen aan de processies, voorbij komen. De Semana Santa wordt in principe overal in Spanje gevierd maar nergens zoals in de omgeving van het Andalusische Málaga, waar de hoofdstad van de gelijknamige provincie en de omliggende steden bekend staan om de uitbundige passietaferelen.

De heilige week
De Semana Santa is de week voorafgaande aan Pasen. Deze week wordt ook wel Heilige of Goede Week genoemd waarin processies door de straten trekken, bedoeld al boetedoening. Kenmerkend zijn de grote beeldengroepen die op een ‘Paso’ worden rondgedragen, door soms wel meer dan 50 personen. Paso’s zijn grote tafelvormige constructies waarop een Mariabeeld of een scène uit het lijden van Christus worden afgebeeld. De beelden zijn levensgroot en gemaakt uit hout waarna zij worden aangekleed met goud geborduurde kostuums. Deze enorm zware beeldengroepen worden gedragen door de leden van een broederschap die ‘costalero’s‘ worden genoemd. Voor deze tientallen dragers is het een hele eer om de beelden te dragen en vaak moeten ze daar ook voor betalen, wat ze overigens graag doen. Het dragen van de paso is voor de costalero, buiten de eer gekozen te zijn, een vorm van boetedoening. Een processie wordt niet lukraak opgesteld, maar heeft altijd een vaste opbouw. Zo is er een paso waarop het lijden van Christus wordt uitgebeeld, gevolgd door een paso met een Mariabeeld, La Virgen. Voor de passietaferelen lopen grote groepen anonieme boetelingen die ‘nazareno’s’ worden genoemd. Deze boetelingen bestaan soms uit honderden personen die zelfs vanuit de hele wereld naar een stad komen. Een goed voorbeeld is de acteur Antonio Banderas die elk jaar terugkeert naar zijn geboortestad Málaga om deel te nemen aan de processies.

Ku Klux Klan
Het zijn ook deze nazareno’s die het meest bekend zijn als imago van de Semana Santa in Spanje aangezien zij met puntmutsen, of ‘capriotes’, lopen die doen denken aan de beruchte Ku Klux Klan uit de Verenigde Staten. Deze puntvormige maskers zijn bedoeld om de anonimiteit van de nazareno’s te waarborgen en zijn vaak in wit, zwart of paars. Omdat de Ku Klux Klan de puntmutsen opnamen in hun tenue, wordt er door sommige buitenstaanders, die het heilige feest vaak eerder zien als een toeristische attractie dan als een beleving van het geloof, negatief op gereageerd. De puntmutsen stammen uit de tijd van de Spaanse Inquisitie, toen de veroordeelden om boete te doen verplicht werden een puntmuts te dragen die gezicht, rug en borst bedekte. Men dacht destijds dat door het dragen van de puntmuts de persoon in kwestie dichter bij de hemel was. Verschillende broederschappen hebben later dit soort boetedoeningskleding met puntmuts overgenomen. De broederschappen in Sevilla begonnen deze traditie, waarna het zich razendsnel verspreidde. Sommige boetelingen lopen op blote voeten, dragen een kruis of slepen aan hun enkels een ketting mee.

DE PUNTMUTSEN DOEN STERK DENKEN AAN DE BERUCHTE KU KLUX KLAN

Verschillende passietaferelen
De boetelingen, leden van een broederschap, hebben hun eigen specifieke kleding waardoor zij zich door ontwerp en kleur onderscheiden. Gedurende de hele Goede Week worden er tientallen processies gehouden in de straten van onder andere Málaga, Granada, Sevilla, Cádiz en vele andere Spaanse steden. Alle processies worden georganiseerd door hermandades of cofradias. Dit zijn zogenaamde katholieke broederschappen die bij een bepaalde parochie behoren, de plaats waar de processies beginnen en eindigen. De routes die door de stad worden gelopen kunnen soms uren duren en bestaat uit verschillende passietaferelen. De stille processies volgen allemaal een eigen route door de stad en volgen in principe allemaal eenzelfde protocol. Als eerste stapt het Cruz de Guia op, een groot houten kruis wat aan de stoet voorafgaat. Daarna volgen de broeders en zusters in hun typische mantels en elk een brandende kaars. De broeders lopen in twee rijen, met in het midden de ceremoniemeesters en costalero’s, de dragers van de passietaferelen, lopen, vervolgens komen de boetelingen met de puntmutsen.

SOMS GAAN TOESCHOUWERS SPONTAAN HUILEN ALS DE STOET PASSEERT

Emotionele toeschouwers
Na deze boetelingen volgt vaak, maar niet altijd, een groepje kinderen die snoepgoed uitdelen waarna de zilveren processiekandelaars en wierookvaten worden gedragen. Hierna komt de paso met de begeleiders en soms een muziekkapel gevolgd door nog meer boetelingen. De processies worden door het publiek met veel eerbied en rust gevolgd waarbij de emoties soms heel hoog oplopen. Het is dan ook niet ongebruikelijk om toeschouwers emotioneel te zien worden, of zelfs te zien huilen als de stoet passeert. De beeldengroepen worden over het algemeen begeleid door muziek en vaak kunt u tijdens een processie een ‘saeta’ beluisteren. Dit zijn klaagliederen gericht aan Maria, ‘La Virgen’ of Christus. Deze liederen hebben een zeer emotionele lading.

Meerdere gezichten
Het bijzondere is dat de Semana Santa in Spanje niet één gezicht heeft. De uitingen en de sfeer verschillen sterk per plaats of regio. Zo is de sfeer in Andalusië minder plechtig dan bijvoorbeeld in Castilla y León waar de sfeer gedragener en stiller is. Elke dorp of stad heeft zijn eigen tradities. Zo zijn er plaatsen waar de Semana Santa een groot theatraal karakter heeft omdat de Bijbelse figuren en verhalen op straat worden uitgebeeld. Daarnaast zijn er variaties in hoe de paso’s gedragen worden. Dit kan zijn door dragers die zich onder de paso bevinden of door het dragen van de beeldengroep op de schouders. Zo dragen in Málaga soms wel meer dan 100 personen een trono. Dit is een plateau die qua vorm verschilt van de paso en op de schouders gedragen wordt. De dragers daar worden ‘Hombres del trono’ genoemd. Omdat het gewicht van een trono enorm is, worden de dragers om de zoveel tijd afgelost. Dit gaat heel zorgvuldig, waarbij steeds één persoon wordt afgelost voor een ‘verse’ drager, waardoor de processie niet verstoort wordt.

Gelovig of niet, het is een waar spektakel om mee te maken en als u de kans hebt moet u zeker een van de vele processies gaan bekijken.