DE IBERISCHE WOLF; EEN ZELDZAAM MOOI DIER

DE IBERISCHE WOLF; EEN ZELDZAAM MOOI DIER

Leven er wolven in Spanje? Ja zeker! Vivamagazine.es ging samen met een ervaren gids op zoek en vond een van de wolvenfamilies die in het Cantabrisch gebergte van Noord-Spanje wonen. Een bijzondere ervaring die we graag met je delen.

Jachtgebied
In totaal leven er op dit moment zo’n 10 wolvenfamilies in de bergen van Cantabrië. Iedere groep heeft 9 tot 12 leden. In tegenstelling tot de wilde katten en de beren in Noord-Spanje, jawel, er leven in Spanje ook echte beren, zijn ze tamelijk honkvast. Ze hebben hun eigen jachtgebied en blijven daar tot gebrek aan voedsel of, nog belangrijker, water het noodzakelijk maakt een ander jachtgebied te kiezen. Je kunt zelf dagenlang iedere willekeurige berg in de streek afspeuren maar de kans dat je een wolf zult zien is zo goed als nihil. De gidsen in dit gebied kennen de gewoontes van ‘hun’ wolven echter en nemen ons graag mee naar de plaatsen waar zij weten dat er wolven te spotten zijn.

Geduldig wachten
Ze nemen ons, in de schemer van de ochtend en tegen zonsondergang, met een Jeep mee de bergen in. Vanuit de Jeep volgt er een wandeling die zo stil mogelijk verloopt, want wolven zijn continue op hun hoede en hebben een uitstekend gehoor. Aan de overkant van de berg waarop de wolven vaak slapen wordt de positie ingenomen, om vervolgens geduldig te wachten en voortdurend met een verrekijker de berg af te speuren of ergens misschien iets beweegt. Ondertussen is het stil, heel stil en het licht neemt langzaam af. De eerste avondexcursie levert helaas geen wolven op. Alleen de aanwezigheid van uitwerpselen, met daarin veel haar en stukken bot, verzekeren ons ervan dat we op de goede plek zijn. Prooidieren worden door wolven, net als in sprookjes, letterlijk met huid en haar verslonden. De botten worden kapot gekauwd voor het merg en doorgeslikt.

PROOIDIEREN WORDEN DOOR WOLVEN, NET ALS IN SPROOKJES, MET HUID EN HAAR VERSLONDEN

Perfecte camouflage
De volgende ochtend gaan we weer op pad en hebben we meer geluk. Al voor we goed en wel onze uitkijkplek hebben bereikt, ziet de gids wolven in de bergen. Vijf wolven, waarvan een aantal welpen, vermaken zich met elkaar. De kleur van de wolven is elk seizoen aangepast aan hun leefomgeving en zorgt voor een perfecte camouflage, waardoor ze, als ze niet bewegen, niet te zien zijn. We boffen, want de nog jonge wolven blijven lang spelen op de vrij open plek en zijn goed te zien. Eenmaal in de bossen gaan ze volledig op in de omgeving. Garantie op ‘wolvenzicht’ is er natuurlijk nooit, want het programma van de familie wolf is niet van te voren bekend. Maar de kans om wolven te spotten wordt enorm vergroot met een goede gids, veel geduld en een prima verrekijker.

De leefomgeving
De beste tijd om wolven in Spanje te zien is vanaf het einde van de lente tot het begin van de herfst. We komen natuurlijk om ‘wild’ te zien maar je raakt toch ook onder de indruk van de meest bizarre hoogtes en steile hellingen die de lomp uitziende koeien van deze streek kunnen bereiken. Tuur je met je verrekijker de hoogtes af, spot je opeens een koe op de rand van de hoogste rots! De stevige kleine paarden die willekeurig door de bergen lopen, dragen bij aan het gevoel dat je in de ‘outback’ bent. Zo af en toe valt er vee ten slachtoffer aan hongerige wolven, maar dit komt veel minder vaak voor dan de boeren van deze streek de Spaanse regering graag willen laten geloven. Dankzij het uitstekende werk van de Spaanse natuurbescherming worden de wolven niet meer afgeschoten en is er een balans ontstaan tussen mens en natuur. Je komt in dit gebied nog veel meer wild tegen, zij het minder groot dan de wolven.

ONDANKS PROGRAMMA’S TER BESCHERMING VAN DE WOLF NEEMT DE POPULATIE NOG STEEDS AF

Wolf en mens
Dat de wolven de mens dichter naderen dan veel mensen denken, ontdekken we wanneer we tijdens een verplaatsing door het dal de maag van een hert ontdekken. Op nog geen 30 meter afstand van de doorgaande weg waar we de Jeep parkeren, vinden we een volle hertenmaag. In de directe omgeving vinden we de verbrokkelde kaak met hertentanden. Bij nadere inspectie blijkt hier dan ook een hert ten prooi gevallen te zijn aan wolven. Het vlees is verdwenen, de aarde is donkerrood van het bloed en in het midden ligt, totaal onaangetast, de hertenmaag. Een bevestiging dat wolven gemaakt zijn om vlees te eten en met de vegetarische inhoud van de hertenmaag geen raad weten. Dat de maag nog heel is, is wel bijzonder. De maagwand is wel eetbaar en er gaat meestal niets verloren.

Kleine ondersoort
De Iberische wolf (Canis lupus signatus) is een kleine ondersoort van de wolf, die alleen in Spanje en Portugal voorkomt. Deze ondersoort heeft een iets rossiger vacht dan de grijze wolf. Qua formaat zijn ze iets kleiner dan ondersoorten uit noordelijker gebieden in Europa. De vacht is in de winter voorzien van een grauwe dekvacht en in de zomer verliest de wolf veel van zijn haren en heeft dan een enigszins “shabby” uiterlijk. De poten zijn breed aan de onderkant, zodat het dier in rotsachtige streken een goede grip op de ondergrond heeft. Iberische wolven leven in paren of kleine familiegroepen en maken jacht op jonge reeën, konijnen, egels, ratten, hagedissen, vogels en insecten. Ook eten ze eieren en vruchten zoals bessen. Een groep bestaat meestal uit een mannetje en een vrouwtje, voor langere tijd vergezeld door hun eigen opgroeiende nageslacht. Meestal verlaten de jongen na de puberteit de groep en vinden een eigen partner. Het komt zelden voor dat de Iberische wolf jaagt of leeft in grotere groepen.

Afnemende populatie
Het oorspronkelijke leefgebied betrof het hele Iberisch schiereiland maar momenteel komt de wolf alleen nog voor in enkele gebieden in het noorden van Spanje en Portugal. Naar schatting is de wolvenpopulatie zo’n 2.000 waarvan 300 in Portugal. Ondanks allerlei programma’s ter bescherming van de Iberische wolf, neemt de gehele populatie nog steeds af door verdwijnen van een geschikt leefgebied en door het oprukken van de mens. Er zijn regionale organisaties die door middel van voorlichting en opvang van gewonde dieren en terugplaatsing en educatie over de aard van de wolf aan omwonenden proberen het afnemen van de populatie een halt toe te roepen. De Iberische wolf is dan ook nog steeds zeer gevoelig voor uitsterven en sommige populaties, zoals die in de Sierra Morena zijn zelfs ernstig tot zeer ernstig bedreigd.


Tekst: Jan Nicolas
Foto’s: Ricardo Peralta